السيد الخميني ( مترجم : محمد موسوى بجنوردى )
104
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى )
حدود يك سال مدت دارد نيز بنابر اقوى اثبات نمىشود . مسأله 5 - متعلق صلح يا عين است يا منفعت و يا دين و يا حق ، و هر كدام كه باشد در مقابل عوضى انجام مىگيرد و يا بدون عوض و در صورتى كه معوض باشد ، عوض آن يا دين است يا حق يا منفعت ، يا عين كه از اين چهار صورت مختلف پديد مىآيد كه همهى آنها صحيح است . مسأله 6 - اگر صلح به عين و يا منفعتى تعلق بگيرد فايدهى آن اين است كه مورد مصالحه به ملك متصالح منتقل مىشود چه اين صلح معوض باشد و چه غير معوض ، همين طور در جايى كه دينى كه صلح كننده از غير مصالح له طلب دارد و يا حق قابل انتقالى چون حق تحجير و حق اختصاص تعلق گرفته باشد ، اما اگر صلح نسبت به دين باشد دينى كه ذمهى متصالح به آن مشغول است آن دين سقوط مىكند ( فايدهاش سقوط دين است ) و همچنين اگر نسبت به حق صورت پذيرد آن حق اسقاط مىشود ولى قابل انتقال نيست مانند حق شفعه و حق خيار . مسأله 7 - صلح به مجرد انتفاع از ملك و يا فضا و بهرهورى از آن صحيح است مانند اينكه صاحب خانه در مورد سكونت در خانهاش با كسى مصالحه نمايد ، و يا اينكه مدتى لباس او را بپوشد ، و يا سر تير خانهاى كه مىسازد بر ديوار او بگذارد و يا اينكه آب خانهى او بر روى ديوار او بريزد ، و يا ناودان خانهى او در محيط خانهى ديگرى قرار داشته باشد و مانند اين كارها ، و يا با صاحب هر چيزى مصالحه نمايد كه خانهاش در فضاى آن قرار گيرد ، و يا شاخههاى درختش در زمين او باشد همه اين صلحها صحيح است چه با عوض و چه بدون عوض . مسأله 8 - همانا صلح حقوق قابل نقل و انتقال و اسقاط ، صحيح است و حقى كه قابل نقل و انتقال و اسقاط نيست را نمىتوان صلح نمود ماند حق رجوع در طلاق رجعى و يا حق رجوع در بذل مال در طلاق خلع و مبارات و مانند آن . مسأله 9 - آنچه كه در متبايعين شرط بود از جمله بلوغ ، عقل و قصد و اختيار در متصالحين نيز شرط است . مسأله 10 - ظاهراً فضولى نيز در صلح جريان دارد حتى زمانى كه صلح بر اسقاط دين و حق باشد ، هر چند اسقاط و ابراء فضولى بردار نيست . مسأله 11 - صلح ميوه و سبزيجات و جاليزىها و غير اينها هر چند قبل از ظهور باشد براى يك سال نيز جايز است حتى اگر بدون ضميمه باشد ، ولى اگر بيع بود جايز نبود . مسأله 12 - جهالتى كه در ساير معاملات موجب مشكل مىشود در صلح اشكال ندارد ، اگر مصالحعليه براى طرفين مجهول باشد مانند اينكه مال يكى از دو طرف مخلوط به